Vandaag is het stropdassendag. We ontmoeten onder meer een CEO en een krantendirecteur. Verder beleven we een seminar ‘What’s next in mobiles’, gevolgd door een diner, beiden in de Nederlandse ambassade. Officiële ontmoetingen dus. De etiquette gebiedt ook dat het overhemd ‘niet te druk’ mag zijn. Sterker nog: egaal wit heeft de voorkeur. Het blijkt allemaal niet voor niets: later, in de avond, flitsen de camera’s van Japanse relaties als de dertien deelnemers aan de Dutch Mobile Media Study Tour als ware kabinetsleden worden gefotografeerd.

Het eerste bezoek van de ochtend is aan Dai Nippon Printing. Na de altijd formele visitekaartjesprocedure met buigingen en veel vertoon van respect, beginnen de presentaties. Dai Nippon Printing (DNP) is het tweede mediabedrijf van Japan met 380 miljoen euro winst op 13 miljard euro omzet. De crisis is ook overal! De voornaamste activiteiten zijn het drukken, uitgeven van e-books en het leveren van IT-dienstverlening aan 30.000 klanten, veelal uitgevers. DNP bewerkt content van uitgevers om deze te distribueren naar platforms zoals boekwinkels, webshops, PC en mobiel.

Interessant voor met name de Nederlandse boekensector is de informatie van dochterbedrijf Mobile book jp. Men digitaliseert boeken in opdracht van uitgevers. Deze worden via webshops of bijvoorbeeld de website van de uitgever verkocht. Ze worden gelezen op diverse platforms. De meeste auteurs ontvangen een royalty van 10 tot 15% van de verkoopprijs, de populairste auteurs ontvangen meer. De vraag welk deel de uitgever ontvangt blijft onbeantwoord. Japanners kunnen als het moet vriendelijk glimlachen en zwijgen. Maar ze zijn ook echt aardig hoor, geen misverstand. Een andere gevoelige vraag - die over de rol van de boekverkoper bij de verkoop van e-books - wordt overigens wel beantwoord: ‘Ah, good question!’ Voor de fysieke boekverkoper ziet DNP daarbij eigenlijk geen substantiële rol meer weggelegd.

Mobiel blijkt in Japan momenteel de cashcow voor e-books. Waar DNP de omzet van boekverkopen voor de PC sinds 2007 zag teruglopen naar 40 miljoen euro, daar steeg de verkoop van boeken voor het kleine mobiele formaat explosief: van 0 naar 90 miljoen euro tussen 2003 en 2006, en vervolgens door naar 300 miljoen euro over 2008. Literaire boeken, romans en porno worden echter vooral op de PC gelezen, vaak door mannen van rond dertig jaar. De zeer populaire Japanse Manga (komische verhalen met typische karakters) en liefdesverhalen worden massaal op de mobiele telefoon gelezen, ditmaal in 70% van de gevallen door vrouwen van 15 tot 30 jaar.

Van de boeken gaan we naar de papieren krant. Nog altijd een instituut, een bastion van journalistieke kwaliteit. We bezoeken de tweede krant van Japan, Asahi Shimbun. Ooit had deze dame van 133 jaar 8 miljoen abonnees en anderhalf miljard euro aan advertentie-inkomsten. De laatste 10 jaar daalden het aantal abonnees naar 6,5 miljoen en de advertentie-inkomsten met 10% per jaar, naar 750 miljoen euro in 2009. Voor het eerst in haar geschiedenis boekte deze kwaliteitskrant vorig jaar verlies. Er werden wel wat journalisten ontslagen, maar veel had dat niet om het lijf. Nog steeds beschikt Asahi Shimbun over 2400 reporters en 77.500 medewerkers, bezorgers meegerekend. Overigens verschijnt de krant tweemaal daags en wordt hij thuis bezorgd.  

Het relaas van Yoichi Sato, het hoofd van het digitale content center, valt op door een merkwaardig soort afstandelijkheid. Neem de vraag of zijn krant in de toekomst nog wel kan voortbestaan. ‘Oh yes, for another ten years or so.’ Sato vervolgt dat de veertigplussers van nu misschien wel tot hun tachtigste de krant blijven lezen. Daarna zal het lezen van de papieren krant ‘voorgoed voorbij’ zijn, aldus Sato. Hij gelooft niet dat de jongere generaties - die in Japan volledig gedigitaliseerd zijn - ooit nog zullen hunkeren naar nieuws op papier.
Over hoe bij Asahi Shimbun wordt ingespeeld op de digitalisering, leest u in de april-editie van het vakblad Media Facts. Daarin ook de afdronk van het seminar ‘What’s next in mobiles’.

Morgen volgen twee sessies, waaronder één over social augmented reality, waarna we van Tokio naar Seoul vliegen. Daar vervolgen wij de Dutch Mobile Media Study Tour. Bij een goede internetverbinding geldt dus: tot morgen! In het land met het snelste internet ter wereld moet dat kunnen.

Arigato voor uw aandacht!