Vandaag SK Telecom en DMC Kyobo Bookstore bezocht. SK telecom heeft als mobiele operator ruim de helft van de Koreaanse markt voor mobiele handsets in handen. Het bedrijf had wereldwijd als eerste een kanaalonafhankelijke muziekportal ontwikkeld: meLon. Via een abonneevergoeding + betaling per 150 songs kan muziek worden beluisterd op TV, internet en mobiel.

Voor Zuid-Korea geldt net als bij Japan dat de mobiele handsets zijn uitgerust met vrijwel alle denkbare dataservices, waaronder mobiel bankieren en aandelen verhandelen, games en IP Video. Een andere service, op het gebied van social networking, is Cyworld. Meer dan 90% van de Koreanen tussen 21 en 29 jaar heeft een persoonlijke homepage op Cyworld. Wie verdient nu aan al die dataservices? Contenproviders krijgen een fee van 70% van de content-inkomsten en 30% wordt afgeroomd door SK Telecom. In Japan ligt deze verhouding op 90–10. Wellicht is dit de reden dat de mobiele telefoon in Japan naast het bellen (voice, 57%) meer wordt gebruikt voor dataservices (43%) dan in Zuid-Korea (30%). Het datagebruik van mobieltjes zal echter snel groeien. Door groei in bandbreedte zullen diensten als IP Video en muziek snel in een betere kwaliteit en hogere kwantiteit beschikbaar komen. 

Trekken we de vergelijking door, dan blijkt dat de markt voor mobiel adverteren in Zuid-Korea ook minder ontwikkeld is dan in Japan; nog geen 1% van alle advertentiebestedingen gaan naar mobiel, maar de verwachting is dat early adapters als Coca Cola en enkele cosmeticamerken gauw worden gevolgd door meer partijen.  

Van de mobiele telefoon naar de e-reader, want daarop worden vooralsnog de e-books gelezen. DMC Kyobo Book Centre is de grootste uitgever / distributeur in Zuid-Korea. De activiteiten van het digital contents team worden door de redacteuren van papieren tijdschriften met argusogen gevolgd aldus Sung Dae-Hun, manager van het Digital Contents team. ‘Diverse mensen in dit bedrijf zijn niet zo blij met ons. Als wij ons werk goed doen, heeft dat gevolgen voor papier.’ Dae-Hun werkt samen met het Koreaanse Samsung, de producent van de e-reader hardware. De software hiervoor ontwikkelt Kyobo zelf.

Tien jaar lang was het e-book een slechte markt, maar na de lancering van de Amazon Kindle is het medium aan een onstuimige opmars begonnen. Dae-Hun bedacht een origineel businessmodel. Hierbij levert de auteur of uitgever de content van een boek aan de distributeur, waarbij de latere inkomsten ongeveer gelijkelijk verdeeld worden. De distributeur maakt er een e-book van en verkoopt dit ofwel rechtstreeks aan consumenten dan wel via een reseller, die het e-book vervolgens weer aan de consument verkoopt. De reseller kan een portal zijn, maar ook een fysieke bookshop of een device company als Samsung. De verdeelsleutel van de inkomsten voor reseller en contentdistributeur is 3 versus 2. Een derde mogelijkheid is dat de contentdistributeur het e-book verkoopt aan een service provider als een school of een digitale bibliotheek.

In al deze gevallen is de uitgever binnen dit model minder belangrijk geworden ten gunste van de contentdistributeur. Dat het model voor Kyobo werkt, blijkt uit het feit dat alleen Kyobo al 60% van alle e-books in Zuid-Korea distribueert. De uitgevers in Zuid-Korea hebben kennelijk zitten slapen, anders hadden zij de regie over de e-book keten niet zo gemakkelijk uit handen laten nemen. Sterker, ze kunnen nog steeds papieren boeken scannen, verwerken tot e-book en zelf uitgeven.

Resteert na vijf werkdagen in Japan en Zuid –Korea de vraag wat de leerpunten zijn van de Dutch Mobile Media Study Tour. Dat is niet zo snel even te zeggen; zo hangt het bijvoorbeeld af van het soort uitgeefbedrijf waarvoor men werkt. Een wetenschappelijke uitgeverij heeft de transitie van offline naar online vaak al helemaal gemaakt, en is minder kwetsbaar wanneer men beschikt over unieke must have content.  De boekenwereld daarentegen wordt momenteel helemaal opgeschud. De publiekstijdschriften en krantenuitgevers zullen hun op drift geraakte klanten overal en altijd moeten kunnen bereiken.

Al deze groepen uitgevers waren in deze studiereis vertegenwoordigd. Allemaal hebben ze in het Verre Oosten veel kennis en ideeën opgedaan bij collega-uitgevers, mobiele operators, brancheclubs en een technologisch instituut. In Nederland zullen zij daaraan opvolging geven en nieuwe plannen maken en uitwerken. Dat stelt de deelnemers aan deze studiereis uiteindelijk in staat om concurrentievoordelen te behalen. Voorzitter van het Nederlands Uitgeversverbond Geert Noorman vatte het in zijn rede voor de Koreaanse electronic-publishers association aldus samen: “Meer dan ooit zal het uitgeven bestaan uit het producten maken met de markt in plaats van voor de markt. We hebben geen antwoorden, maar het kennen van de belangrijke vragen en het weten welke keuzes er gemaakt moeten worden, daar gaat het om. Het uitgeven wordt de komende jaren heel interessant!”

Interessant wordt het tot slot ook morgenochtend, als we de gedemilitariseerde zone tussen Noord- en Zuid-Korea bezoeken. De moderne wereld en de wereld van communisme en barbarij worden sinds de Koreaanse oorlog in 1953 gescheiden door een strook niemandsland met wachttorens, prikkeldraad en ik weet niet wat nog meer. In tegenstelling tot de uitgeefwereld is hier geen sprake van convergentie, van vervagende grenzen. Hier ligt een keiharde grens. 

PS Mijn dank gaat uit naar Martijn Koole (Uitgeverij de Tijdstroom). Martijn heeft samen met Judith Stalpers (Japan) een uitstekend en leerzaam programma over mobiele media in elkaar gezet. Beiden bedankt!