Gisteren had ik een uitgebreid gesprek met Rimmer Mulder, hoofdredacteur van de Leeuwarder Courant. Met name natuurlijk over de commissie Brinkman, waarin Rimmer participeert. Hieronder mijn beeld dat ik aan Rimmer heb meegegeven:

Heeft journalistiek een publieke functie?

De essentiële vraag is of de journalistiek een publieke functie heeft. Zo ja; dan moet je deze structureel steunen door de subsidiegelden te herverdelen en niet alleen de publieke omroep te steunen. Als de journalistiek echt de waakhond van de samenleving is, dan kom je er niet met 8 miljoen voor innovatie.

Heeft de overheid een rol?

Daarnaast is natuurlijk de vraag of de overheid een taak heeft om een sector te helpen die zichzelf opnieuw moet uitvinden. Het antwoord hierop is JA.

Veel van de mensen die ik spreek vinden dat de sector het lange tijd zelf te goed heeft gehad en niet open stond voor innovatie. Dat vind ik onzin. Het is inderdaad zo dat grote concerns enorm moeilijk zichzelf opnieuw uitvinden, maar het is juist de overheid die via de mediawet deze sector heeft tegengehouden. Veel uitgevers hadden graag zichzelf ontwikkeld tot multimedia concerns en een commerciële omroep opgericht maar dat was (tot recent) beperkt door de mediawet. De angst voor Berlusconi-taferelen die aan deze beperking ten grondslag lag, heeft er helaas wel toe geleid dat alle commerciële TV zenders in buitenlandse handen zijn.

Elke uitgever is zich ervan bewust dat het medium niet belangrijk is, of dat nu papier, internet, TV of radio is. Alle media moeten ingezet worden om de doelgroep te bereiken. Voor Nederlandse uitgevers is het wel erg zuur dat TV door de overheid lange tijd uit deze mix is geweerd.

Wat brengt de toekomst?

Hierbij moet je natuurlijk de vraag stellen wat de toekomst ons brengt als we niets doen. Door de digitale media is het eenvoudig geworden om nieuws van derde partijen bij elkaar te brengen en commercieel aan te bieden aan een doelgroep. Mooi gepersonaliseerd aangeboden, precies wat de consument wil. Hierin zitten twee problemen,

1. Ontkoppeling van inspanning en opbrengsten

Ten eerste het probleem dat de ontkoppeling tussen de bron van het nieuws en de bijpassende inkomsten. Wanneer een onderzoeksjournalist van bijvoorbeeld NRC een aantal weken werkt aan een gedegen onderzoek dan staat 10 minuten nadat het gepubliceerd is de essentie ervan op alle nieuwssites in het land. En deze sites ontvangen de advertentie-inkomsten die feitelijk opgebracht worden door het gedane onderzoek. Deze ontkoppeling van werk en opbrengsten zal ertoe leiden dat het diepgravende werk onbetaalbaar wordt, wat vervolgens leidt tot een verschraling van het nieuwsaanbod.

Zelf hou ik enorm van een aantal Amerikaanse series zoals Lost en Prison Break. Die download ik dus via PiratBay en kijk ik (dus) zonder de bijpassende reclame. Dat is uiteindelijk een failliet systeem. Het maken van de serie is uiteindelijk niet meer te betalen.

Overigens denk ik dat de stelling "information wants to be free" klopt en dat dit probleem van hergebruik van nieuws niet te stoppen is door auteursrecht of beveiliging. Het voorstel van 2e kamerlid Boris van der Ham (D66) om geld vrij te maken voor onderzoeksjournalistiek zou hier een deel van de oplossing kunnen zijn.

2. Personalisatie leidt tot verkokering.

Het tweede punt is personalisatie. Lang is het adagium van hoofdredacteuren geweest "je moet er toch niet aan denken dat je lezers aanbiedt wat ze willen lezen?"

Ook deze verkokering is overigens moeilijk tegen te gaan. Het positieve van zoekmachines is dat je alles kunt vinden. Het nadeel van Internet is toch wel dat ook elke mafkees soortgenoten vindt en zijn afwijking normaal gaat vinden. Ik ben geen hoofdredacteur maar onderschrijf dat het goed zou zijn als iemand er voor zorgt dat iedereen een breed wereldbeeld houdt.

Een gezamenlijk distributie bedrijf

Een van de ideeën die geopperd werden voor de commissie Brinkman is het opzetten van een gezamenlijk landelijk distributiebedrijf. Op dit moment maken druk en distributie samen ongeveer de helft van de totale kosten uit dus dit lijkt een goed idee. Vooral omdat met het teruglopen van de papieren oplage deze kosten een steeds groter aandeel gaan vormen. Je kunt een geleidelijke terugloop in de oplage niet in je distributie opvangen. Je moet immers landelijke dekking blijven houden. Daar komt vrij snel een bodem in zicht.

Dit is een jaar of 5 geleden al eens onderzocht, maar toen zag een van de grote uitgevers de distributie nog als een uniek punt en goede barrière voor nieuwe toetreders. Inmiddels zal de noodzaak wel ingezien worden.

Of direct naar e-paper?

Je kunt je de vraag stellen of je niet beter direct naar een e-paper oplossing over moet stappen. Toekomstgericht, beter voor het milieu en het biedt de mogelijkheid om te gaan segmenteren en individualiseren.

Als je 8 miljoen te besteden hebt en je wilt echt een verschil maken, dan lijkt dit een goede stap. Uitgevers kunnen hier nu nog een positie innemen en wellicht voorkomen dat consumenten ook op dit medium verwachten dat de informatie gratis is. En met ongeveer 130€ per abonnee aan kosten voor drukken en distributie ben ik benieuwd welke krant als eerste de volledige overstap durft te maken.

Bereik of individuele impact?

Hoewel individualisering kan leiden tot verkokering, biedt het uitgevers ook de mogelijkheid om hun advertentie-inkomsten te verhogen. Zoals ik hier al eerder schreef ben ik er van overtuigd dat de toekomst voor uitgevers ligt in 1 op 1 communicatie. Digitale media stellen je in staat om veel beter je doelgroep in kaart te brengen. Tot op individueel profiel. De inzet van deze amazon-technieken verhogen de advertentie inkomsten en bovendien stellen lezers deze manier van adverteren ook nog eens enorm op prijs.

Oplossing?

De oplossing is niet eenvoudig. Vast staat dat je eerst de primaire vraag moet stellen of (schrijvende) journalistiek een publieke functie heeft.

Ik denk dat het antwoord hierop "JA" dient te zijn. Dan moet je dus ook het bestel wijzigen. Er is immers geen logica waarom onze publieke omroep alle media inzet behalve papier*. Er is enkel de historie waarin het papieren medium altijd goed bediend is geweest door stichtingen die de pluriformiteit van de pers hoog hadden. Dat lijkt nu niet langer haalbaar.

Maar als je dan toch 8 miljoen moet besteden aan innovatie, zorg dan dat je dat doet voor media die nog niet "geclaimd" zijn, zoals digitaal papier of online video. Terwijl je de schrijvende pers leert om multimediaal richting 1 op 1 communicatie te gaan.

 

 

*= de tv-gids zie ik hier niet als echt publicatiemedium