Ruim tien jaar geleden verscheen het boek ‘Inside the Tornado'van Geoffrey Moore. Een spannende visie op marketing in het online-tijdperk. Moore opende onze ogen voor het inzicht dat de verkoop van een product niet het eind is, maar juist het begin. In Moore's tijd ging het om computers en software. Nu gaat het om mobiele ‘handhelds' en de applicaties voor die apparaten. De boodschap: als verkoper moet je een tornado teweeg zien te brengen waardoor jouw product tot in alle uithoeken verkrijgbaar is en massaal wordt aangeschaft. Als't moet gratis. Want het gaat om de vervolgaankopen.

‘Niks nieuws, gewoon koppelverkoop' zegt u. Mag zo zijn. Maar wie krijgt het voor elkaar om als een rattenvanger van Hamelen de hele muziekindustrie in zijn greep te krijgen? Daar heb je een wervelstormtaktiek voor nodig.
Onlangs verkocht Apple zijn 10 miljardste song online. Vandaag de dag verkoopt iTunes elke drie maanden een miljard songs. Na de introductie van de Appstore kostte het drie jaar om een miljard songs te verkopen, maar de verdubbeling naar twee miljard kwam al in het vierde jaar. De omzetstroom maalt steeds sneller. Het nieuwe verkoopmodel per song, voor een bedragje dat je niet voelt, heeft ook de verkoop van de iPhones met hun gemaksvriendelijke besturingsmodel opgestuwd. Apple heeft een tornado op pad gestuurd en de concurrentie is door de mobiele tsunami weggespoeld. Contentaanbieders profiteren ervan. We mogen gnuivend constateren dat de muziekhandelaren door de iPhone van van een illegaal downloadinfarct gered zijn. Maar het lijkt erop dat de mediasector net zo gretig houvast zoekt bij de strohalm van Steve Jobs.
NRC Handelsblad kon kortgeleden trots melden dat de krant al twee weken na de lancering van zijn iPhoneapp z'n 10 duizendste betaalde download kon registreren. eReaders.nl meldde ook dat de krant in diezelfde periode nog eens 12.500 epapers verkocht via verschillende andere ereader-apparaten. Conclusie van de NRC: ‘nog steeds zijn er mensen bereid om te betalen voor digitale content'.

Maar in het oog van de tornado heerst bedriegelijke rust

Terwijl de media-industrie op zijn grondvesten schudt, lijkt de rest van de samenleving onberoerd. Kijkonderzoek (SKO) vertelt dat in 2009 tvkijken in Nederland na slapen en werken nog steeds ‘stabiel' de belangrijkste tijdbesteding is, met gemiddeld drie uur en vier minuten per dag. TVkijken via internet (uitgesteld kijken) is daarbij met 1,6 procent van de kijktijd nog maar een dwerg. En al zo'n dertig jaar achtereen zijn wij consistent op jaarbasis zo'n duizend uur in de weer met media en ict.
Maar kijk-es-anders: wie klikt op tijdsbesteding.nl ziet, dat tvkijken krimpt en dat internet- en ict-gebruik groeit. TVkijken stabiel? Het vijfjaarlijkse SCP-onderzoek (over de periode 1975-2005) gaf over de laatste vijf jaar voor tv een trendbreuk te zien met een plotselinge afname van de kijktijd met een kleine twee uur per dag. Daarentegen steeg het ict-gebruik juist met twee uur. Bedenk daarbij dat ict pas in 1985 in de statistieken verscheen. Kan niet wachten op het volgende SCP rapport in 2011.


Wij schrijven mensen graag onveranderlijke gewoonten toe. En dus zijn we geneigd onszelf te blijven zien als tvverslaafde couchpotatoes. Maar mediagebruik heeft alles te maken met het aflossen van generaties. Generation Next, de internetjeugd, draait momenteel aan de knoppen en de wereld is al een stuk interactiever. Maar de naschoolseopvangkinderen (scrabblewoord) die in het nieuwe millennium van pa en ma een mobieltje kregen voor hun telefonische knuffel, zijn ook al bijna volwassen. Dat apparaatje was hun nanny. Die Mobgeneratie duimt zich nu naar de macht.
Daar komen ze aan. Als een tornado.