Bekentenis. Ik heb mijn Winkler Prins weggedaan. Voor de jongeren onder ons: de WP is een encyclopedie, oftewel een serie van een twintigtal boekbanden waar alle voor de geïnformeerde burger relevante kennis alfabetisch in is beschreven. Het scheelt plusminus een meter plank in je boekenkast. Voor de echte jonkies: een boekenkast is...laat maar.

Dit valt natuurlijk in het niet bij het ‘breaking news' van de afgelopen weken. Maar toch, in het kader van de Boekenweek is het een signalementje waard. Ik ben geschrokken van het gemak waarmee ik tot het besluit kwam. En van het gebrek aan interesse in mijn omgeving.

Loyaliteit is een flinterdunne emotie.

Mijn WP-editie van 1976 stamde nog uit het pre-internet tijdperk. Toch kon het gebruiksgemak van de gedrukte encyclopedie in vergelijking met de computer het in mijn geval nog een paar decennia uithouden. Elk mens houdt wel van die triviale wedstrijdjes waarbij je test of je een antwoord sneller vindt in de WP of op de computer. Meestal won de WP. Dankzij de onvoorspelbare opstartprocedures van de PC.

Sinds de komst van de iPad is dat radicaal veranderd. Het dingetje ligt gebruiksklaar onder handbereik. Geen opstartprocedures, maar direct naar Wikipedia. De nieuwe wp. Het heeft een klein jaartje geduurd, maar gestaag heeft deze tablet mij overtuigd van de probleemloze ontsluiting van kennis op internet. Met een grotere rijkdom en diepgang dan een gebonden encyclopedie kan bieden.

Die vrijgekomen meter plank wil ik overigens benutten voor de content die ik nog wel graag in boekvorm tot mij neem. Maar op de leestafel loert de iPad op zijn kans. Het boekenweekgeschenk zal in mijn geval als ebook gedownload worden.

Hoe lang kan een gedragsverandering sluimeren. En hoe snel kan het dan ineens gaan. Rondom het boek is een beschermingswal opgetrokken, die zeker zo sterk is als de vier meter hoge betonnen muur die de Japanse kust tegen een tsunami moest beschermen. Maar toe ‘ie kwam was het een vloedgolf van tién meter hoog.

Boekhandels en uitgeverijen koesteren zich nog in de luwte van de vaste boekenprijs en het lage btw-tarief. Terwijl het Nederlandstalige ebook op de grote ebookplatforms niet of nauwelijks te vinden is, en door de overheid wordt belast tegen het hoge btw-tarief. Overheid en boekenwereld houden hier samen een ongelijk speelveld in stand.

En Bol.com dan? Ja, nu zuchten boekhandelaren en uitgevers vermoeid.
Bol.com heeft het gezellige gekeuvel doorbroken en ontplooit gewoon zijn in korte tijd verworven internetmacht op de boekenmarkt, door zowel te profiteren van de forse boekhandelskorting als van het transactietarief. Een percentage op de boekenprijs dat dik hoger ligt dan de dertig procent die Apple rekent voor de distributie van apps. En dan betaalt de ebookbesteller ook nog eens een BTW-tarief dat nog steeds dertien procent hoger ligt dan bij het gedrukte boek. Geen wonder dat er zo weinig verschil zit tussen de prijs van een gedrukt boek en een ebook.

De vaste boekenprijs moet bij uitgeverij en de boekhandel de diversiteit van het aanbod beschermen. Geen stuntpartijen door (branchvreemde) distributeurs met blockbusters die de marge op het totale portfolio uithollen. Daardoor zou de interne subsidie voor ‘moeilijker' verkopende boeken opdrogen.
Maar de werkelijkheid is dat heel veel kleine uitgeverijen die zich in deze nicheboeken gespecialiseerd hebben, het contact met hun lezers allang tot stand gebracht hebben dankzij de mogelijkheden van internet. Volgens Boekblad ‘verdoen' zij geen tijd meer aan kopschuwe boekhandels, maar steken ze hun energie liever in directe verkoop via hun eigen webshop en rechtstreekse verkoop op allerlei evenementen waar zij een geïnteresseerd publiek vinden. En ook nog eens tegen hun eigen vastgestelde prijzen.

Content als cultuurgoed heeft dankzij internet geen bescherming nodig. Geleide prijsvorming is dan nadelig voor de consument. En die BTW-boete op ebooks is een ordinaire cultuurbelasting.