‘Het zal moeilijker zijn om mensen voor digitale content te laten betalen dan om een olifant op een bal te laten balanceren'. Met deze sarrende stelling presenteerde de Noorse strateeg Morton Holst (VG Multimedia) op de afgelopen WAN-IFRA-conferentie in Londen wel de meest pessimistische visie op tabletapps.

Daarmee was hij overigens een uitzondering. Want de meeste dagblad-uitgevers zien in de tablets en in mobiel uitgeven het enige perspectief voor de toekomst. Zoals Die Welt-directeur Romanus Otte die unverfroren vaststelt dat zijn iPad-app kannibaliseert op de omzet van de gedrukte uitgave. Maar niettemin gelooft hij dat Die Welt met deze app aan het begin van een veelbelovende ontwikkeling staat.

Lezers laten betalen voor journalistieke content zal overigens voor alle uitgevers een gecompliceerde balanceeract worden. Dus die referentie aan de olifant is minder vergezocht dan hij lijkt. Sinds kort wordt uitgevers daarbij expliciet de helpende hand toegestoken door Google. De zoekmachine presenteerde begin dit jaar als alternatief voor de Appstore van Apple een eigen betaalsysteem One Pass. Google steekt daarbij twee ijzers in het vuur: het betaalsysteem draait op alle platformen (behalve uiteraard op Apple-apparaten), en Google rekent slechts tien procent bemiddelingskosten, tegenover de dertig procent van Apple. Publishr.nl maakte een handzame vergelijking tussen de twee systemen.

Alleen beslissen op basis van de platformkorting zou te kort door de bocht zijn, constateert Publishr terecht. Apple heeft met zijn iPad immers op de tabletmarkt een enorme voorsprong genomen, en het betaalgemak van zijn Appstore is door het eerdere succes van de massaal verspreide iPhones al volledig ingeburgerd. Logisch, dat de overgrote meerderheid van de uitgevers er nu eerst voor kiest om een iPadapp te lanceren. Al is het tandenknarsend.

Met Google One Pass stapt de uitgeefwereld in een warm bad. Googles officials worden niet moe om te benadrukken hoe graag zij uitgevers willen helpen om geld te verdienen op het internet. Op de uitgeversconferentie in Londen ging Madhav Chinnappa, Googles business devoloper voor de mediasector, diep door het stof om uitgevers te overtuigen van de goede bedoelingen van de zoekmachine, die juist berucht is om zijn gratis verspreiding alle uitgeefcontent. ‘Op het hoogste niveau binnen Google geloven wij in kwaliteitsjournalistiek en willen we de uitgeefsector bijstaan' fleemde Chinnappa. In journalistenblad Villamedia was Google-woordvoerder Peter Barron eerlijker over de beweegredenen: ‘Wij zijn een zoekmachine, maar dan moet er wel iets te zoeken zijn'.

Impliciet is dat een erkenning van de -vooral door good old Rupert Murdoch- ingezette uitgeefstrategie om journalistieke content steeds meer achter betaalmuren te plaatsen. Google beschouwt dit duidelijk als een ondermijning van zijn bestaansrecht. Maar het succes van de tolheffende uitgevers lijkt sterk op een Pyrrus-overwinning. Want de echte krantenlezer die digitaal gaat, wijkt vooral uit naar iPad- of Androidapps op gebruiksvriendelijke tablets. En daar zijn de krantentycoons weer afhankelijk van de makers en aanbieders van dit nieuwe digitale ecosysteem.

Gelukkig verloopt de krimp in de gedrukte omzet in deze experimentele fase zo geleidelijk dat uitgevers even de tijd hebben om de verschillende partijen tegen elkaar uit te spelen. Het Androidplatform komt sterk opzetten. Weliswaar heeft het afrekensysteem van Google nog geen sterke reputatie bij de gebruikers. Maar dat kan veranderen.

Overigens hebben uitgevers ook nog een eigen ijzer in het vuur: zij kunnen zelf het gebruik van webapps (op het html5-platform) gaan propageren. ‘Speak softly, but carry a big stick' luidt de militaire stelregel.
Praat met alle partijen, maar hou altijd je eigen wapen achter de hand.