Wij hadden indertijd - in the Radio Days- een magisch kastje aan de muur: het radiodistributietoestel. Eerst was het een bruingebeitst houten geval met stretch stof over de luidspreker. Na een paar jaar kregen we het beige Philipsdesign uit de Bert Garthoff-dagen. Als je íets kunt zeggen over de veranderingen in het gezinsleven tussen pakweg 1950 en 2010 dan is het wel dat families steeds verder uit elkaar gedreven zijn.
Dat distributietoestel trok ons allemaal naar dezelfde hoek van de kamer. Alleen als je zowat ín de speaker kroop kon je echt genieten van Wim Sonneveld als ‘Willem Parel de Orgelman'. De oren van alle gezinsleden op een kluitje bij de radio. Hoorspelen (Paul Vlaanderen), quizzen ('t Hangt aan de muur en het tikt) en revues (De Bonte Dinsdagavondtrein) dat waren de genres die de radio tot het middelpunt van het gezin maakten. Toen de televisie zijn intrede deed kon iedereen al zijn eigen plekje in de huiskamer opzoeken. Daarna zijn we met onze draagbare toestellen over het hele huis verspreid geraakt, En met de komst van de desktop is elk lid van de woongroep (kan je nog van ‘gezin' spreken?) naar z'n eigen kamer gedreven.

Ieder medium heeft steeds zijn eigen taal uitgevonden, zijn eigen palet van mogelijkheden om een verhaal te vertellen. De gesproken brief (radio), de ‘western' (bioscoop), de column (krant), de sitcom (televisie), en nu de blogs (internet) en de apps (iPhone).
Het ambacht van de boekenuitgever, de radiomaker, de filmer, de bladenmaker, de dagbladjournalist, de tvprogrammamaker, de fotograaf, is het beheersen van een hele reeks verschillende genres binnen dat ene medium.

En toen kwamen de bytes.

De grote nivelleerder heeft niet alleen alle content overdraagbaar gemaakt van het ene medium naar het andere, ook de media zelf zijn gedigitaliseerd en vervangen door een representatie op een computerscherm. Laat dit even bezinken, dan zul je beseffen dat dit inzicht goed is voor eenzelfde ‘claim to fame' als destijds Marshall McLuhans motto "the medium is the message". Media zijn gevaarlijk speelgoed leert McLuhan: nieuwe media scheppen nieuwe mensen, nieuwe mensen scheppen nieuwe werelden.
Wat betekent het, dat we binnenkort op onze iPad (de Apple-naam wordt vast een soortnaam) met dezelfde vingerknip een boek van de plank nemen, een krant doorbladeren, een film bekijken, of onze email checken? Het betekent dat crossmedia wakker is gekust.. Het mediavak is voorgoed veranderd. Al deze verschillende media zijn voortaan ‘genres' geworden op een nieuw apparaat dat iedereen in z'n jaszak kan dragen.
Natuurlijk: die iBooks zijn ook op het scherm nog goed als boek herkenbaar, net als alle andere media, die ooit op papier werden gedrukt, of in vinyl gegroefd, of als ethergolven of op celluloid verspreid werden. Maar nu zijn ze virtueel, ze hebben geen bezorger nodig, je hoeft niet naar de winkel, je kunt al die media met zoektechnieken doorzoeken, je kunt bestanden audio,visueel en tekst combineren in en eigen document en eindeloos samplen en reproduceren. De iPad is een echte media'blender'. Tegelijkertijd kun je al die afzonderlijke media met hun vertrouwde pacing blijven consumeren. Maar wie nu van papier wil blijven moet scherp de bibliofiele wensen van een lezer bedienen. Wie een glossy blad wil blijven drukken moet dat volstoppen met beleving.
Elk medium blijft bestaan, maar onze relatie tot dat medium verandert. Zoals de relatie tussen twee beminden verandert wanneer er een derde in het spel komt.

En kan die iPad dan alsjeblieft weer een gezinsspeeltje worden? Lekker samen cocoonen op de sofa. Ach, daar zijn ze weer, de radio days.