‘Digitale privacy bestaat niet meer. Wen er maar aan'. Sinds het internet is uitgevonden zijn ons al veel van dergelijke zinnetjes om de oren gevlogen.

Het went niet. Want het voelt niet goed.

Ik wil, ook op internet, dat mijn grondrechten geëerbiedigd worden. Op mensenrechtengebied is het web echter een gevaarlijke jungle. Dat wordt ons door de Wikileaks-affaire weer stevig ingepeperd.

Wikileaks als uitgever valt -volgens mij- weinig te verwijten. Dit klokkenluidersmedium heeft een schat aan geheime documenten tot zijn beschikking gekregen waar elke nieuwsredactie zijn vingers bij zou aflikken. Het pakketje braaf dichtbinden en naar de politie brengen zou niet eens een daad van goed burgerschap zijn. Klokkenluiders vervullen een cruciale rol in de controle op de macht. Uitgevers van het vrije woord moeten daar sympathie voor hebben. Zeker nu de Staat, het vrije Amerika nog wel, als door een wesp gestoken reageert.
Jammer genoeg is Wikileaksvoorman Jules Assange geen onbevlekte held. Hij intimideert vrouwen en misgunt hen de bescherming van het condoom, zo luidt nu de aanklacht. En in Zweden vinden vrouwen dan de wet aan hun kant. Maar het seksschandaal in deze klokkenluidersaffaire zorgt voor een spannende en verwarrende plot, waarbij daders en vervolgers voortdurend stuivertje wisselen. Assange wordt vogelvrij verklaard door mensen die beter zouden moeten weten. Dat hij zijn achtervolgers nu bedreigt met een clusterbombardement aan onthullingen wanneer hem iets zou overkomen, valt wel te begrijpen. In de jungle heerst alleen het recht van de sterkste.
Maar daarmee is een heel leger van hackers in de benen geroepen. Deze tovenaarsleerlingen kunnen met hun ddos-aanvallen het hele web ten gronde richten. Je zou je er over kunnen verheugen dat de cyberjeugd toch een sterk besef van solidariteit heeft. Maar niet door een cyberoorlog te ontketenen.
Het internet kan alleen vrij zijn wanneer de internetters bepaalde grondrechten respecteren en wanneer we accepteren dat er een autoriteit moet komen die dit kan afdwingen. Voor een hackersgroep als Anonymous is dan geen plaats. Wij - van de mensenrechten- willen natuurlijk dat dit gebeurt binnen democratische spelregels. De Chinese aanpak verwerpen we. Ook macht moet klein gehouden worden. Tegen de anarchie de Staat, maar tegen de Staat het anarchisme van Wikileaks.

Het legt een bijzondere verantwoordelijkheid bij uitgevers die zich op de digitale snelweg hebben begeven. Heel vaak bieden zíj het platform voor communities, die veel weg hebben van nationale samenlevingen. Management Team schreef kortgeleden dat, wanneer Facebook als land zou bestaan dit social network met een half miljard inwoners op twee na het grootste land ter wereld zou zijn, na China en India.
"Facebook heeft meer macht om te bepalen wie zijn mening mag geven en wie wereldwijd gehoord mag worden dan enig Hooggerechtshof, enige koning of enige president"stelde rechtsgeleerde Jeffrey Rosen.
Het wekt dan ook geen verwondering dat Facebook zijn eigen politiemacht heeft. Het ‘misbruik-en-intimidatie-team' dat aanklachten over misbruik natrekt en dat nagaat of gebruikers zich houden aan de ‘terms of service' van het netwerk. Dat team grijpt dagelijks in. Snoert dus, volgens zijn eigen regels, terecht of onterecht mensen de mond. Net zoals Hyves of welke moderator van welk internetforum dan ook.
Uitgeven op internet gaat niet alleen over verdienmodellen. Het gaat ook over de delicate balans tussen macht, recht en controle. ‘De boel bij mekaar houwen' is nog zo simpel niet.