Revoluties lopen altijd anders dan de profeten voorspellen. Maar dat ik zo snel bevestigd zou worden in mijn verwachting dat de lezers de uitgevers digitaal inhalen had ik vorige week niet kunnen vermoeden.

Het fikkie werd onlangs nog opgestookt door een opiniestuk van Contact-directeur Mizzi van der Pluijm in de NRC. Zij betoogt dat ondanks de mediahype rond e-readers (zoals de iPad) uitgevers rustig de tijd kunnen nemen om de zaken rond het e-book te regelen. Zij kijkt naar de zeer beperkte afzet van e-book tot nu toe en ze baseert zich op het feit dat vooral 50-plussers zich manifesteren als afnemers van e-books. Van der Pluijm concludeert dat het mooi is als uitgevers en de boekenbranche over vijf jaar alle zaken rondom het e-book geregeld hebben.

 

Hoeveel medestanders zal Mizzi hebben?

 

Zij lijkt haar bezonken oordeel te baseren op de verkoopcijfers van Contact. Zo berichtte zij ruim een jaar geleden,dat ze van Renate Dorresteins bestseller ‘Echt Sexy’ tegenover 100 duizend gedrukte exemplaren, slecht 14 e-book-versies had verkocht. Maar het aardige van aardverschuivingen is dat niemand ze ziet aankomen. De e-reader-aardverschuiving komt dus uit de hoek van de 50-plussers. ‘Dat kan niet waar zijn’, redeneren mensen als Mizzi van der Pluijm, want ‘50-plussers veroorzaken geen revoluties’. Zij werd onlangs aardig op haar vingers getikt door een bibliotheekdirecteur die uitriep dat in zijn regio (Brabant) de e-readers en de uitleenlicenties voor e-books niet aan te slepen zijn. Inderdaad, voor 50-plussers…

Dat is maar een verwaarloosbare groep. Zij vormen slechts eenderde van de bevolking en groeien in aantal tot 2020 met 75 procent per jaar, tegen de 50-minners met 1 procent. Het is een groep die heel erg hecht aan ‘gemak’, en daar ook het geld voor heeft. En die graag zelf de leesbaarheid van teksten wil instellen. Kennelijk bedienen de uitgevers van het gedrukte woord deze groep heel slecht. Maar dat heeft geen haast.

Mijn bibliotheekdirecteur vertelt waar dat toe leidt: “De belangstelling is groot, (maar) voor een uitleenbaar e-book moet je als bibliotheek een licentie kopen die het e-book behandelt als een fysiek boek. Is het uitgeleend, dan is het niet meer beschikbaar. Onbestaanbaar voor een digitaal bestand en leg het maar eens aan je klanten uit”.

Intussen loopt de verkoop van de iPads in de VS stormachtig. Apple heeft de uitlevering naar andere grote markten moeten uitstellen. ‘Apple heeft een runaway hit’, schrijven de waarnemers. En het is vooral verrassend dat niet alleen de vaste kern van Apple-aanbidders de iPad omarmt, maar dat het ding juist ook bij mensen zonder Apple-genen goed aanslaat.

Van der Pluijm concludeerde uit de beschrijving die Steve Jobs bij zijn nieuwste gadget gaf, dat het lezen van teksten op de iPad niet zo’n hoge vlucht zou nemen. Jobs noemde het immers zelf niet bij de eerste gebruiksmogelijkheden. In de praktijk is de iPad voor de mensen die hem in handen krijgen meteen een hebbeding. En Steve Jobs gaat niet over het gebruik dat anderen van zijn uitvinding maken. Als hij dat al wilde beheersen, dan leert de praktijk dat mensen veel beter zijn in het bedenken van toepassingen dan uitvinders zelf.

Maar Mizzy van der Pluijm heeft alle tijd. Zij wel. Ach, en waarom ook niet?

In de 19e eeuw dwongen landbouwers af dat er een man met een rode vlag voor de trein (en later ook voor de auto) moest uitlopen omdat anders het vee zou schrikken.

De Industriële Revolutie is er tóch gekomen.