Op het recent gehouden iPadseminar voor uitgevers van Mediafacts stelde NRC-directeur Gert Jan Oelderik onomwonden, dat nieuws gratis ís en gratis zal blíjven. "Dat was al zo bij de dorpspomp", aldus Oelderik,"en internet is ook een dorpspomp". ‘Nieuws heeft pootjes', luidt de uitdrukking. Voor de nieuwsgaring laat de internetter graag de betaling aan de adverteerder over. Zeker op internet kunnen gebruikers allerlei wegen vinden om gratis in hun nieuwsbehoefte te voorzien. De krant is niet de brenger van het nieuws, maar de duider van het nieuws. Oelderik is van mening dat mensen wél bereid zijn te betalen voor de toelichting, de kleuring en de analyse van de nieuwsstroom. Hij vindt daarvoor steun bij de tienduizenden digitale kranten die hij dit jaar al verkocht heeft.

Wat is dát dan waard?


In het geval van de NRC 79 eurocent. Dat is de prijs van een digitale versie die je kunt downloaden voor alle mogelijke leesapparaten die op de markt zijn. Binnenkort ook voor de iPad. De prijs van een papieren krant steekt daar ineens duur bij af. Een los nummer kost door de week 1,80 euro en met een jaarabonnement op z'n minst 1,10 per nummer. Laten we voor het drukken en bezorgen nou eens 50 cent rekenen, dan levert je dat in twee jaar zo'n 300 euro op. Daarvoor kan je de overstapper van papier naar digitaal met een beetje slim inkopen een leuk leesapparaat aanbieden. Zo slijten ook de telecommers hun abonnementen, inclusief de mobieltjes. En het heeft ze geen windeieren gelegd. Oelderik zinspeelde al op zo'n scenario.
Jaren geleden is de president-directeur van een groot uitgeefconcern (Wolters Kluwer) de laan uitgestuurd omdat hij zijn klantgroepen wilde dwingen om hun vakinformatie digitaal af te nemen. Destijds was zo'n opgelegde overstap in uitgeefland een brug te ver.


Maar nu mag de krant z'n knopen tellen.

Óf zelf de digitalisering van het klantbestand ter hand nemen, óf dat overlaten aan andere partijen die zo slim zijn om een packagedeal van leesapparaten inclusief kranten te gaan aanbieden. Bol.com is er al mee bezig. En dan voor een prijs waarbij die krant als ‘gratis extra' over de toonbank gaat.
Nu zijn krantenkopers nog gewend aan de prijzen van gedrukte exemplaren. Dus nu heb je als dagbladuitgever nog de kans om bij dat prijsniveau de ruimte te vinden om de leesapparaten zelf massaal te introduceren en te koppelen aan jouw krantenmerk. Niet omdat gedrukt papier zal verdwijnen. Er zal nog heel lang, en in een of andere vorm (waarschijnlijk altijd), behoefte blijven aan lezen vanaf papier. Maar voor een actuele , dagelijkse krant zal papier snel te duur, de logistiek te gecompliceerd en de samenstelling te onhandig worden. En waarom zou een krantenlezer trouw blijven aan het dure geklepper van zijn brievenbus als hij om zich heen talloze andere mogelijkheden ziet om datzelfde product goedkoper en met meer gemak digitaal te lezen? Grote kans dat kranten door hun eigen lezers worden ingehaald.
Je kunt je zomaar samenwerkingsverbanden voorstellen, waarbij krantentitels gezamenlijk hun lezerspubliek migreren van papier naar ereaders. En hun druk- en verspreidorder gezamenlijk gecontroleerd afbouwen. Er wordt tegenwoordig gelukkig veel bijgepraat in krantenland.
Maar ach, waarom ineens zo uitpakken? Je kunt het natuurlijk gewoon aan de markt overlaten. Misschien is de krant toch maar een brave meneer.