"Hoe gaat het met de uitgevers?”, vroeg dagvoorzitter Ronnie Overgoor aan het begin van het seminar van Senefelder Misset in Doetinchem, op 29 maart. “Slecht!”, riep één van de aanwezige uitgevers in de zaal. “Waarom?”, vroeg Ronnie naar de bekende weg. “Omdat de papieren omzet hard terugloopt terwijl de nieuwe digitale media nog nauwelijks iets opleveren.”
“Met welke uitgever in deze zaal gaat het wel goed?“, was de volgende vraag. Van de ruim 300 aanwezigen zag ik één persoon zijn hand opsteken. Welkom op een evenement voor uitgevers ten tijde van recessie en disruptieve innovaties die de sector als nooit tevoren overspoelen.

“Tussen het geratel van machines door, klonk in de confectie een mooi meisjeskoor. Dromend van de prins van weet ik veel, die ze zou ontvoeren naar zijn luchtkasteel”, zong Herman van Veen in Hilversum 3 bestond nog niet
Echt wat verdienen aan digitale media, het lijkt voor veel uitgevers ook zo’n luchtkasteel. Tussen het geratel van Doetinchemse drukmachines door, klonk in de afgehangen seminarruimte echter – zo nu en dan - een ander koor door: dat van sprekers die beweerden dat uitgevers wel degelijk substantiële nieuwe omzetstromen kunnen creëren in de digitale wereld.

Het jubelverhaal van Layar
Een waar jubelverhaal stak Maarten Lens FitzGerald af. Hij is oprichter en manager van Layar. Dit Amsterdamse bedrijf voegt een virtuele laag - links, filmpjes, muziek etc - aan het gedrukte medium of een andere werkelijkheid toe. Een actie die in gang wordt gezet door de camera van de smartphone te richten op de referentiecontent. Tijdens het congres werd een nieuwe samenwerking tussen Layar en Senefelder Misset bekendgemaakt.

Lens FitzGerald maakte duidelijk hoe geweldig het is dat print nu digitaal tot leven komt. Dat er al langere tijd verschillende methoden - van de nodige concurrenten - bestaan om een dergelijke virtuele laag eveneens tot stand te brengen - dat leek in de zaal nauwelijks bekend. Althans: afgaande op enthousiaste reacties uit het publiek, alsof door Layar iets totaal nieuws werd verteld.

“Geweldig, dit heeft mijn hele middag goedgemaakt”, reageerde dezelfde uitgever die in het begin van de middag nog in zak en as zat. Augmented reality was ook zijn systeem binnengedrongen.
Ik hoop dat dit voorbeeld niet het gemiddelde niveau weerspiegelt van de traditionele, kleine tot middelgrote uitgeverijen, waar het gaat om ontwikkelingen en toepassingen in de sfeer van de nieuwe media. Anders vrees ik dat velen de aansluiting op de digitale revolutie definitief gaan missen.

Besmettelijke content van DJ Mag
Maar een andere spreker - James Robertson - maakte duidelijk dat uitgevers die goed met hun tijd meegaan helemaal niet hoeven te wanhopen. Robertson is uitgever van DJ Mag, een Brits tijdschrift over dancemuziek en dj's. Het draait volgens hem allemaal om “engagement by contagious content”, ofwel het tot stand brengen van actieve betrokkenheid van je lezers en adverteerders door het aanbieden van besmettelijke content.

Like Power = money
Hij legde uit hoe Facebook “Like Power” uiteindelijk geld oplevert. Tegelijkertijd trapt hij niet in de Facebookval waarbij hij de meer verdiepende content gratis weggeeft. Via een soundbite maakte hij duidelijk dat hij mensen van Facebook wegtrekt, op weg naar de gratis en uiteindelijk ook de betaalde digitale contentdelen van DJ Mag: “It’s all about funneling free stuff into paid subscriptions.”

Over apps was hij ook positief. “Er zit heel veel geld in apps, dus doe er iets mee!” En inderdaad, het aandeel van apps in de omzet van Nederlandse uitgevers vertienvoudigde in een jaar tijd: van 0,4% in 2010 naar 4% in 2011 (bron: Thaesis).

Darwin
Robertson beëindigde zijn lezing met een bekend citaat van Darwin; een citaat dat alle uitgevers zich in dit disruptieve tijdperk in de oren moeten knopen: It is not the strongest of the species that survive, nor the most intelligent, but the one most responsive to change.