De mens is geneigd tot het kwade. En dat is een zegen voor de media.
Het opsporen en berechten van dat kwaad (al is het maar door trial by media) heeft onze misdaadverslaggeving in de Hall of Fame van de journalistiek gebracht. Peter R. de Vries is - terecht- wereldberoemd, sinds zijn onthullingen in De Zaak Holloway en al zijn andere speurwerk.
Misdaad spreekt tot de verbeelding. Ook oud-politieman Appie Baantjer zaliger, en zijn creatie rechercheur De Cock (‘met cee-oo-cee-kaa') zijn er als boek- en als televisieserie ware volkslievelingen mee geworden.
Maar Het Kwaad is een goedlopend bedrijf,dat zijn vertakkingen heeft in alle segmenten van de samenleving. In het bestuur, in de gezondheidszorg, in de economie en, ja waarachtig, zelfs in de media zelf. Bijvoorbeeld als zij in hun jacht op emotiejournalistiek plotseling een open zenuw van hun publiek raken. Maak maar even een flashback naar het schijnheilige rumoer om vliegrampslachtoffertje Ruben en De Telegraaf.
 

Onthullingen? Wij smullen ervan!

Je zou denken dat uitgevers grote budgetten beschikbaar stellen om onthullingsjournalistiek mogelijk te maken. Maar inplaats daarvan worden redacties op water en brood gezet. Alleen bij de omroep zie je een levende traditie in vuilnisbakkenjournalistiek. Bij de publieken vooral door Zembla (Vara) en Holland Doc (VPRO) en bij de commerciële omroep door het SBS6-programma Undercover van Alberto Stegeman. Zij zoemen als strontvliegen rond de hoofden van besturend Nederland. Maar nu er een gure bezuinigingswind rond het Hilversumse Mediapark waait is er een gerede kans dat deze programmamakers in één moeite door ook een doodsklap krijgen.
Zeker sinds onze dagbladen grotendeels op tabloidformaat zijn overgegaan zou je eigenlijk bij de kranten een constante stroom van muckraking journalism verwachten. Sinds in 1919 de eerste tabloids in Amerika verschenen is sensatiejournalistiek van het type ‘Headless Body in Topless Bar' overbrekelijk met dit formaat verbonden. Die eerste tabloid was de New York Illustrated Daily News. De oprichter van deze succeshit Captain Joseph Medill Patterson, liet voor de krant een wolkenkrabber bouwen met boven de deur de gedenkwaardige inscriptie ‘God houdt van de gewone man, hij heeft er immers zoveel van geschapen'. Hij was ook de uitgever die hamerde op het feit dat het IQ van de lezer niet uitstijgt boven het niveau van een twaalfjarige. Ik lees dit in de biografie over de legendarische onderzoeksjournalist I.F. (Izzy) Stone (die zich overigens verre hield van sensatiezucht). Mediamensen kunnen het nu in de ramsj vinden Selexyz-Scheltema.


Maar in onze tabloids houdt het niet over met deze hoogstaande vorm van vuilspuiterij. In NRC.Next al helemaal niet. Maar ja daar kiezen ze nu voor een filosoof als hoofdredacteur. Dan heeft De Telegraaf het met een bakkerszoon op die plek toch beter begrepen. Die krant kwam met een - in de ogen van de AIVD- staatsgevaarlijke publicatie hoe onze veiligheidsdienst mak aan de leiband loopt van de Amerikanen. De Volkskranttabloid is nog niet verder dan een tamme onthulling over diplomafraude bij de Hogeschool Inholland en Het Parool op tabloidformaat komt hooguit met de plaatselijke onthulling dat jochies zich toegang tot de bouwputten van de Noord-Zuidlijn weten te verschaffen om daar lekker te kunnen joyrijden.Ik hoop dat ik veel over het hoofd zie, maar naast de vele Zembla-onthullingen zoals het machtsmisbruik in Almelo, het wegmoffelen van de Q-koortsepidemie en De Bouwfraude steken de tabloids nogal minnetjes af.
Rechtstreekse overheidssubsie voor de pers is natuurlijk uit den boze. Maar als de regering de kranten écht een steuntje in de rug wil geven, zorg dan voor een goede Klokkenluiders-regeling. Want van lekken worden kranten lekker vet.