De educatieve sector heeft volgens Rimmelzwaan ten onrechte een stoffig imago. "Zo keek ik er ook tegenaan, vanuit mijn vorige werkkring in de krantenuitgeverij. Maar alle maatschappelijke veranderingen - technologische ontwikkelingen, individualisering, versnelling, globalisering - ballen zich hier samen. De grootste uitdaging en tegelijkertijd de grootste kans is de digitalisering die individualisering mogelijk maakt."

One size fits all
"Het onderwijs zoals wij dat kennen is gegrondvest in de tijd van de Verlichting. De Industriële Revolutie kenmerkte zich door het ‘one size fits all' principe. Het hedendaagse onderwijs heeft nog vele karakteristieken van de industrialisatie en standaardisatie." Fasegewijs treedt er echter een kentering op, aldus Rimmelzwaan, en komt er meer aandacht voor het individu, voor persoonseigen leervormen en ontwikkelingscurven.

Tracking en tracing
Steeds meer digitaal leermateriaal wordt geplaatst op leerplatformen, die - gekoppeld aan de elektronische leeromgeving en het leerlingvolgsysteem op school - een instrument vormen om de individuele leerling beter te begeleiden op basis van tracking en tracing. Een probleem vormt de vaak nog gebrekkige infrastructuur op de scholen.

Bedreigingen
Bedreigingen voor de sector komen niet zozeer uit de hoek van docenten die zelf leermateriaal ontwikkelen. Dat is wel een toenemend verschijnsel (nu 35%, verwachting voor 2013 is 55%), maar docenten zijn zelf niet in staat om een complete, coherente methode te schrijven. De door de uitgeverijen uitgebrachte methoden vormen een garantie voor het behalen van de CITO-toets en het eindexamen. Rimmelzwaan: "We zien dat bestaande spelers opschuiven in de keten. De drempel is laag voor nieuwe toetreders. En de markt bestaat voor 100% uit publiek geld."

320 euro per leerling per jaar
De educatieve markt wordt gevormd door 3,8 miljoen leerlingen en 8.300 onderwijsinstellingen. De totale omvang is 38 miljard euro per jaar, ofwel 10.000 euro per leerling. In het basisonderwijs is dat 6.500 euro, in het voortgezet onderwijs 14.000. Voor leermiddelen is slechts een klein deel daarvan gereserveerd: in het voortgezet onderwijs bijvoorbeeld 320 euro per leerling per jaar. Bij 935.000 leerlingen brengt dat de marktomvang van VO-leermateriaal op 300 miljoen euro.

Spanningsveld
In de gehele branche opereren zo'n 40 uitgevers. In zowel het basis- als het voortgezet onderwijs domineren 3 tot 4 grote marktspelers. "Een spanningsveld, als tegelijkertijd ook moet worden samengewerkt om standaardisatie en ketenvoorzieningen tot stand te brengen", aldus Rimmelzwaan.

Defecte beamer
Het managen van de verandering is volgens de directeur van Malmberg de grootste uitdaging. Dat geldt voor de interne organisaties van de uitgeverijen, voor de auteurs die getraind moeten worden of vervangen, en voor de docenten die in samenwerking met Kennisnet getraind worden. Rimmelzwaan: "Het komt nog te vaak voor dat een leraar de klas binnenkomt en de beamer doet het niet. Dan valt hij al gauw terug op het boek."

Foto: Malmberg-directeur Harold Rimmelzwaan in actie tijdens de Mediafacts Nationale Uitgeefdag. Fotocredit: Rogier Bos.