“Boek staat als een huis”
Bestseller-auteur Kluun (pseudoniem voor Raymond van de Klundert) en GfK-onderzoekster Mirjam Henker hielden de verzamelde auteurs, uitgevers, boekhandelaren en bibliothecarissen alarmerende cijfers en ontwikkelingen voor, maar die leken bij de ‘gevestigde orde’ tegen dovemansoren gezegd. Zoals waarnemend KVB-voorzitter Cees van Wijk (in het dagelijks leven directeur van de Gottmer Uitgeversgroep), die ondanks de deconfitures van uitgeverijen en boekhandels  vertrouwen blijft houden in de koopbereidheid van de consument en het instituut boek dat “staat als een huis”: als bron van informatie, vermaak en verdieping.

Omzetgat van 19%
Na drie jaar daling staat de boekenomzet in Nederland nu op een min van 15%. Henker voorspelt voor de periode 2009 t/m 2013 een omzetgat van 123 miljoen euro, een daling van 19%. Internet-cijfers worden niet vrijgegeven door GfK, maar in de verkoop van boeken via internet zit echt een plus. Niet alleen bij Bol.com, maar ook bij de online filialen van de fysieke boekhandelsketens.

“Digitale boekenwinkel is leeg”
Behalve in de bundeling van bricks en clicks zit ook toekomst in e-books. Ze hebben nu nog slechts 1,3% marktaandeel, maar de potentiële doelgroep is groot: 2 miljoen! Eind 2012 zijn er namelijk 4 miljoen tablets en e-readers in Nederland en Vlaanderen en 42% van de bezitters daarvan leest boeken op zijn  device. Het grote probleem is dat er te weinig legale e-books beschikbaar zijn: slechts 6,4% van de in Nederland verschenen boeken is ook in digitale vorm te koop. “De digitale boekenwinkel is leeg!”, aldus Henker.

Kluun: uitgevers en boekhandelaren zijn bang
Drie factoren spelen een rol bij de penetratie van het e-book:  naast aanbod zijn dat gemak en prijs. De consument haakt af als een e-book met DRM té zwaar beveiligd is en delen met vrienden of gezinsleden niet mogelijk is. De gemiddelde prijs van het e-book is nu 10 euro. “Uitgevers en boekhandelaren zijn te angstig”, stelt Kluun. “Waarom geven ze niet bij de aankoop van mijn nieuwe boek mijn back-oeuvre op e-book mee? De ervaring in Amerika  leert dat e-book lezers weer meer gedrukte boeken gaan lezen.“

Muziekindustrie als voorbeeld
“Gelukkig hebben we de muziekindustrie als voorbeeld. Over 10 jaar bestaat driekwart van de boekhandels niet meer. Mensen zijn minder gehecht aan bezit, meer aan gebruik. Zie het succes van de online muziekdienst Spotify. Je had vroeger een platenkast en een later een cd-kast, maar nu is zo’n cd maar lastig; je wilt de muziek op al je devices horen.”

Lezen wordt sociale activiteit
Kluun, die alleen al van zijn boek Komt een vrouw bij de dokter meer dan een miljoen exemplaren verkocht, genereert met zijn intensieve activiteiten op Facebook en Twitter veel publiciteit. Hij gelooft in de ontwikkeling van lezen van een individuele naar een  sociale activiteit. Dat vind je niet alleen terug in een fenomeen als het “Bring on the books!” van Oprah, maar ook in social media. “De rol van de boekhandel als adviseur geldt alleen nog in niches. Die rol is overgenomen door vrienden. Een mooie ontwikkeling voor boeken zou zijn als je een boek kunt aanbevelen aan je vrienden en dat e-book vervolgens voor een paar euro via je mobiel kunt kopen en opsturen.” Inspirerende applicaties als Goodreads en Soundcloud. “Het zou toch fantastisch zijn wanneer lezers via social media tijdens het lezen commentaar kunnen leveren op passages in een boek!”

Oude garde
Mai Spijkers, voorheen directeur van de divisie algemene boeken van het PCM-concern, nu uitgever/eigenaar van de zelfstandige uitgeverij Prometheus/Bert Bakker, vertegenwoordigt de oude garde:  “Al die social media platforms, daar geloof ik niet zo in. Beter concentreren op het boek, dat levert meer op. Boekenkasten zie ik niet massaal verdwijnen. “

Stimuleer de illegaliteit niet
En over het digitaal beschikbaar maken van meer boeken: “Van nieuwe titels kun je voor 150 euro een e-book maken, maar voor oudere titels moet je je afvragen of het de moeite wel loont.” Kluun in een reactie: “Er is altijd wel iemand anders die het doet. Daar zijn programmaatje voor, alleen verdien je er zelf dan niets aan.” En Henker: “In een kwartier kun je een boek van 200 pagina’s scannen. Kijk eens wat er op Marktplaats allemaal wordt aangeboden!”