Schaf het omroepenbestel af en steun via een fiscale regeling commerciële partijen die journalistiek bedrijven, schreef Marianne Zwagerman in de Volkskrant in de vorm van een brief aan Mark Rutte. Als ex-directeur van Telegraaf Media en oprichter van omroep Powned weet ze waarover ze spreekt.

Aan de commerciële kant is er onvoldoende – en steeds minder – geld beschikbaar voor kwaliteitsjournalistiek, zo ziet Zwagerman: “Het punt is namelijk níet dat het geld naar internet verschuift. Het punt is dat er niet langer een natuurlijk verband is tussen journalistiek en advertentiegelden.”
Aan de andere kant is de financiering van de publieke omroep (NPO) in haar ogen overvloedig en marktverstorend: “We zijn als maatschappij bereid om honderden miljoenen euro's te investeren in een publieke omroep, die veel meer doet dan alleen nieuwsvoorziening.”

Zwagerman’s steen in de vijver
De oplossing waar Zwagerman in de Volkskrant voor pleitte: “Maak het totale budget dat nu beschikbaar is voor de publieke omroep vrij in een systeem waar bedrijven die aan de journalistieke opdracht voldoen, voor elke euro die ze zelf investeren, één euro van de overheid erbij krijgen. Dat mag in print, digitaal, radio, tv, of alle andere vormen die nog uitgevonden gaan worden. Zo makkelijk kan het zijn.”

VVD: publieke omroep moderniseren
Is het zo makkelijk? Tweede Kamerlid Mark Verheijen, sinds kort mediawoordvoerder in de Tweede Kamer voor de VVD, is positief: “Ik heb een afspraak gemaakt met mevrouw Zwagerman, want nieuwe ideeën kunnen we goed gebruiken. De VVD is immers steeds voorstander van modernisering van het medialandschap inclusief de publieke omroep.”
Echter, tussen droom en daad staan wetten en praktische bezwaren in de weg: “De VVD is voorstander van een bestel van productiehuizen in plaats van omroepen, en dan moet je opnieuw bekijken wat wel en niet tot de publieke taak behoort. Echter, we zitten in de onderhandelingen voor een kabinetsakkoord en moeten echt afwachten wat daaruit zal rollen voor het mediabeleid.”

PvdA: “Wij zijn hier niet voor”
Wat dit betreft is er weinig hoop, want de meest negatieve reactie komt van Martijn van Dam, mediawoordvoerder van de PvdA, die wellicht als minister met dit voorstel te maken zal krijgen: “Wij zijn hier niet voor, want we geloven in het publieke domein zoals dat nu principieel vorm heeft gekregen als een breed bestel dat in de cultuur is verankerd. De publieke omroep is audiovisueel. Het is logisch dat internet daaraan is toegevoegd.”

NDP Nieuwsmedia: publieke middelen voor media effectiever besteden
De plannen van Zwagerman oogsten evenwel sympathie bij de bonden van uitgevers en journalisten, maar sommigen hun reserves hebben bij de praktische haalbaarheid.
Jacques Kuijff, directeur van FD Mediagroep, zegt als voorzitter van brancheorganisatie NDP Nieuwsmedia: “Ik vind het een originele gedachte en interessante stellingname. Maar verder wil ik terughoudend zijn met commentaar, want NDP Nieuwsmedia heeft een eigen agenda.”
Dit beaamt Herman Wolswinkel, beleidsadviseur public affairs van NDP Nieuwsmedia: “Met de analyse van Marianne zijn we het hartgrondig eens en het is heel goed dat ze deze steen in de vijver heeft geworpen. De relatie tussen advertentie-inkomsten en de bekostiging van de journalistiek is minder vanzelfsprekend. Ook moeten de publieke middelen voor media effectiever besteed worden en moet marktverstoring worden tegengegaan. Dat zijn belangrijke signalen voor de politiek.”

GPT: idee Zwagerman is principieel fraai
Auke Visser, voorzitter van de Groep Publiekstijdschriften binnen het Nederlands Uitgeversverbond, vindt het voorstel van Zwagerman principieel fraai; hij heeft praktische vragen, maar wil er wel serieuze discussie over: “Het publieke bestel hef je niet even op, maar het kan goedkoper. En journalistiek heeft nieuwe vormen van financiering nodig waarover we als uitgevers in discussie moeten treden. We moeten dan kijken naar subsidiëring en vooral naar de voorwaarden waaronder dat mogelijk zou zijn, maar ook naar private gelden en reeds beschikbare fondsen waarvan we te weinig gebruik maken.”

NVJ: Gerichter de journalistiek steunen
Ook bij Thomas Bruning, secretaris van de Nederlandse Vereniging voor Journalisten, botsen principe en uitwerking van het idee van Zwagerman: “De gedachte journalistiek meer te ondersteunen is mooi, en ook hard nodig. Je hebt wel basisinfrastructuren nodig zoals een publieke omroep, maar anders dan in de huidige gekke vorm. Boer zoekt Vrouw behoeft geen subsidie noch hoeven bloot en autobladen te profiteren van het lage BTW-tarief. Je wilt dus gerichter en effectiever journalistiek ondersteunen. Daarover moet de discussie gaan.”