In een recente film over Winston Churchill zie je hoe de filmmaker diens vrouw Lady Clementine Spencer-Churchill (gespeeld door Vanessa Redgrave) heel authentiek in de eind dertiger jaren plaatst. De regisseur laat haar lezen in een oorspronkelijke Penguin-uitgave. Toch een klein foutje. Want de uitvinding van de zes pennies kostende Penguin pockets maakte het ‘moeilijke boek’ ineens toegankelijk voor de man in de straat met de kleine portemonnee. En van de straat was barones Spencer zeker niet.

De eerste Penguins verschenen in 1935, en een beroemder boekimprint heeft sindsdien niet bestaan. Met zijn driedelige horizontale covergrid, zijn genre-indeling gekoppeld aan specifieke kleurbanen en zijn ontwapenende pinguïnlogo. Maar nu is de pocket op z’n retour. Want pockets gaan nu verder als e-books. Lezen doe je swipend.

Uitgeefrevoluties waren (en zijn) meestal gekoppeld aan het verschijnen van nieuwe hardware. De overgang van boek en magazine naar tablet, is een herhaling van de overgang van handgecalligrafeerde kopie naar drukpersen en losse letterdruk.  Maar de verovering van de massamarkt met het nieuwe format van pocketboeken, in de jaren dertig van de vorige eeuw, was echt het Great Idea van uitgever Allen Lane. Al speelde ook de technologische vooruitgang in boekbinden en drukken op goedkoop houthoudend papier een belangrijke rol.

Neergang van websites

Nu, vijftig jaar na de uitvinding van het internet, praten we koeltjes over ‘De Dood van het Web’ en ‘Het Einde van de Destination Web-Tijdperk’.  Niet alleen uitgevers, maar ook websitebouwers mogen zich tegenwoordig zorgen maken over de ontwikkelingsgang van het internet.

In 2009 constateerde social media-specialist Steve Rubel al dat internetters slechts maximaal 56 seconden doorbrachten op een ‘bestemmingswebsite’. Liever vergaarden internetters hun informatie via Google,  of op infosnacks biedende nieuwssites. Zijn conclusie:’ hou op met websites bouwen op internet, niemand bezoekt nog die kleine paleisjes met talloze kamers. Begin liever een blog of praat dagelijks mee op sociale mediaplatforms.’ Internet is niet langer van de webbouwers, maar van iedereen. En die mooie site was juist het nieuwe troetelkind van de uitgever!

Nieuw ecosysteem

Maar intussen heeft de iPhone de app groot gemaakt. Iedereen heeft nu z’n eigen bibliotheekje met apps,(voor specifiek doel ontworpen micro-websites) op z’n smartphone of tablet. De verschijning van de iPad in 2010 was voor Wired het moment om de appificatie van het internet (en De Dood van Het Web) af te kondigen.  Facebook en soortgelijken zullen het ecosysteem vormen waarin we ons op internet bewegen. Je kunt roepen dat rond elke beursgang een volgende internetrevolutie gehyped wordt. Facebook had begin dit jaar 900 miljoen actieve bezoekers. De beursgang deze maand moet naar schatting vijf miljard dollar opleveren. Niet stotteren terwijl je dit uitspreekt.

Maar het internet blijft zich als jonge technologie nog steeds in hoog tempo vernieuwen en versnellen. Naast Facebook schieten nu concurrenten Pinterest en Tumblr als paddestoelen uit de grond. Terwijl het almachtige Google faalt met zijn Google+.  Zullen we vijf jaar verder publicaties lezen over  ‘Social Networks are Dead – The End of the Facebook Era’? 

Mee bewegen

Wat kunnen uitgevers anders doen dan mee bewegen met deze ontwikkelingen! Gelukkig is er niemand meer die nog hardop durft te zeggen dat we zeker  vijf jaar de tijd hebben om uit te vinden waar de telecomboys mee bezig zijn. De initiatieven tieren welig. Met de vlucht naar voren van dagblad De Pers uit het papier naar een digitale toekomst, en de overstap van Viva’s iPad-app naar een webbased social netwerk-app geven beginnen deze titels weer een nieuw uitgeefbestaan.

Penguin Books wil ook reïncarneren als digitaal imprint. Vorig jaar lanceerde de uitgever de eerste babyboeken-app. Wie de jeugd heeft…